روش‌شناسی و آبشخورهای پژوهش

چاپ دوم تهران، بهمن ۱۳۱۹، چاپخانهٔ تابان؛ متن کامل پانزده گفتار. روایت تبریزمحور و غالباً داورانه. کسروی خود را مورخ حرفه‌ای نمی‌خواند. داوری‌هایش را باید به نام او آورد، نه به نام واقع.

دنبالهٔ تاریخ مشروطه، تا مرگ شیخ محمد خیابانی. برای سال‌های پس از فتح تهران آبشخور اصلی کسروی است.

روزنوشت تهرانی یک ناظر درگیر. بر انجمن‌های سری و برخی روشنفکران تکیه دارد. کسروی همین را از وجه مورخانهٔ کار او می‌کاهد.

خاطرات یک مشروطه‌خواه حاضر در ماجرا. سودمند است اگر جانب نویسنده را از گزارش جدا نگاه داریم.

پسر ملک‌المتکلمین. روایت خانوادگی و حزبی است، نه داوری بی‌طرف. برای قتل پدر و روزهای باغشاه گواه نزدیکی است.

ناظر انگلیسی همدل با مشروطه، نه مورخ مکتب مسکو. نامه‌ها و گزارش‌های همان سال‌ها را نگاه داشته است.

وزیر و رجل قاجاری. برای خوی دربار و رجال، گواه از درون است؛ برای داوری اخلاقی، جانب خود را دارد.

تاریخ‌نگاری ساختاری و لیبرال‌ملی. برای تبارشناسی اندیشه‌ها، اصلاحات عثمانی، امتیازات اقتصادی و رساله‌ها آبشخور تراز اول پژوهش است.

روایت تحلیلی، ساختاری و مستند بر پایهٔ تطبیق متون دست‌اول، اسناد دولتی و گزارش‌های دیپلماتیک؛ جامع ابعاد اقتصادی، ایلی، شبکه‌های فکری و پیوندهای فرامنطقه‌ای مشروطیت.

ثبت روزانهٔ احوال دربار ناصری، کشمکش‌های اندرونی رجال، اعطای امتیازات و ساختار قدرت قاجار از دیدگاه وزیر انطباعات.

بررسی سندشناختی نامه‌ها، شب‌نامه‌ها، جراید برون‌مرزی و رجال فکری جنبش بیداری.

یادداشت عضو باغ میکده؛ لوایح بی‌نام بست عبدالعظیم و راپرت رشدیه به فلک تجار از همین دفتر است.

شرح جلسه ۸ اردیبهشت ۱۲۸۵ دربار دربارهٔ عدالتخانه، از درون دیوان.