امیرکبیر · اتابک اعظم
میرزا تقیخان امیرکبیر
زاد
شاهنشاهی
۲۳۶۶
میلادی
۱۸۰۷
مرگ
شاهنشاهی
دی ۲۴۱۰
میلادی
ژانویه ۱۸۵۲
- تبار و خاستگاه
- هزاره فراهان؛ فرزند کربلایی محمدقربان (آشپز قائممقام).
- خانواده
- میرزا تقیخان امیرکبیر؛ داماد ناصرالدینشاه (همسر عزتالدوله).
- پایگاه اجتماعی
- دیوانسالاران اصلاحگر خودساخته و اتابک اعظم قاجار.
- چرا در این داستان است
- نخستین صدراعظم اصلاحطلب تاریخ معاصر، بنیانگذار دارالفنون، ناشر وقایع اتفاقیه و نماد حاکمیت ملی مقتدر.
خلاصه
نخستین صدراعظم ناصرالدینشاه و بانی دارالفنون و روزنامهٔ وقایع اتفاقیه. با قاطعیت اصلاحات مالی، نظامی و آموزشی کرد اما پس از سه سال معزول و در حمام فین کاشان به قتل رسید.
زندگی و کار
اصلاحات ساختاری و دارالفنون
در سالهای ۱۲۲۷ تا ۱۲۳۰ ش بودجه دولت را متوازن کرد، مستمریهای گزاف درباریان را قطع نمود، دارالفنون را بنا نهاد، روزنامه وقایع اتفاقیه را منتشر کرد و به شورشهای بابی طبرسی و زنجان پایان داد.
عزل و شهادت در فین کاشان
دسیسههای مهدعلیا و میرزا آقاخان نوری موجب عزل وی شد؛ او به کاشان تبعید و در ۲۰ دی ۱۲۳۰ در حمام فین به شهادت رسید.
داوری منابع
اینها حکم تاریخ نیستند. حرف هر کتاب جدا آمده تا کسروی با ناظمالاسلام یا براون قاطی نشود.
کسروی امیرکبیر را تنها مرد باکفایت قاجار میداند که اگر میماند سرنوشت ایران دگرگون میشد.
آدمیت کارنامهٔ او را سرآغاز نوسازی دولتی و استقلال اقتصادی ایران میشناسد.
پادشاه همزمان
- ناصرالدینشاهشاه نیمقرن ناصری
رویدادها
- جنگ قلعه شیخ طبرسی در مازندرانشهریور ۱۲۲۷
- تیرباران سید علیمحمد باب در تبریز۱۸ تیر ۱۲۲۹