عصر ناصری
مناظره فلسفی سید جمالالدین اسدآبادی با ارنست رنان
شاهنشاهی
۲۸ اردیبهشت ۲۴۴۲
میلادی
۱۸ مه ۱۸۸۳
این ورقه بخشی از بستنشینی سید جمالالدین در شاه عبدالعظیم و اخراج زمستانی است. مناظره با رنان چهرهٔ اروپایی همان مردی است که چند سال بعد از بصره به میرزای شیرازی نامه نوشت.
خلاصه
انتشار جوابیه فلسفی سید جمالالدین در نشریه «ژورنال دِ دبا» پاریس در رد خطابه ارنست رنان؛ تبیین نقش تاریخی ادیان در خروج بشر از توحش اولیه و ابراز امیدواری به پاره شدن بندهای تعصب در جوامع اسلامی همپای غرب.
زمینه
مناظرهٔ رنان و سید جمال در پاریس همان مردی را نشان میدهد که چند سال بعد از ایران رانده شد.
چه رخ داد
۱. خطابه سوربن
ارنست رنان در مارس ۱۸۸۳ در سوربن ناسازگاری اسلام و نژاد عرب با روح علمی را ادعا کرد. سید جمالالدین در پاریس جوابیهای به فرانسه در ژورنال د دبا نوشت.
۲. دو زبان یک مرد
در پاسخ، ادیان را در خروج بشر از توحش لازم دانست و یوغ تفکر آزاد خواند و امید بست که جوامع اسلامی نیز بند را بگسلند. این زبان روشنگری پاریس با حرارت خطابه شرقی او یکی نیست.
پیامد
شهرت اروپایی جمال همان مردی است که بعداً از ایران رانده شد و به میرزا رضا پیوست. گسترش کامل این برگ به گفتار جمال پس از خط ۱۰۰۳ نیاز دارد.
داوری منابع
پاسخ فرانسوی سید جمال به رنان نشان داد که او در غرب با زبان خردورزی روشنگری سخن میگفت و در شرق با حرارت خطابه مذهبی.
دوره
پادشاه
کسان
- سید جمالالدین اسدآبادیمروج اتحاد اسلام و محرک انقلاب فکری
نگارش و انتشار پاسخ فلسفی به ارنست رنان در دانشگاه سوربن پاریس.