برو به محتوا
شیر و خورشید، نشان تاریخی ایران

گاهنامهٔ مشروطه

شاه ایران

احمدشاه

شاه صغیر پس از فتح تهران

زاد

هجری شمسی

شاهنشاهی

۲۴۵۶

میلادی

۱۸۹۸

مرگ

هجری شمسی

شاهنشاهی

۹ اسفند ۲۴۸۸

میلادی

۲۸ فوریه ۱۹۳۰

تبار و خاستگاه
دارالخلافه تهران؛ پادشاه خردسال در دوران احیای مشروطیت.
خانواده
فرزند ارشد محمدعلی‌شاه قاجار؛ آخرین پادشاه سلسله قاجاریه.
پایگاه اجتماعی
شاه صغیر و نمادین قاجار؛ دور از اراده حکمرانی مقتدر.
چرا در این داستان است
آخرین پادشاه سلسله قاجار که دوران سلطنتش مقارن با مجلس دوم، اولتیماتوم روسیه، جنگ جهانی اول و کودتای ۱۲۹۹ بود.

خلاصه

کودک دوازده‌ساله بر تخت. کارها با نایب‌السلطنه و سپس با سرداران گذشت. خودش به فرنگ دل بست و به نگاهداری تاج دل نداد؛ تا آنکه با رأی مجلس مؤسسان در آبان ۱۳۰۴ انتقال سلطنت به رضاشاه بزرگ به تصویب رسید.

زندگی و کار

سلطنت خردسالی و نیابت سلطنت

پس از فتح تهران و خلع پدرش، سلطان احمد میرزای دوازده‌ساله با گریه و زاری بر تخت سلطنت مشروطه نشانده شد. اداره امور کشور در سال‌های نخست بر عهده نایب‌السلطنه‌ها (علیرضا خان عضدالملک و سپس ابوالقاسم خان ناصرالملک) قرار گرفت. دوران نوجوانی او با بحران‌های سهمگینی چون واقعه پارک اتابک، استخدام شوستر و اولتیماتوم ویرانگر روسیه تزاری در آذر ۱۲۹۰ همراه بود.

جنگ جهانی اول و زوال سلسله قاجار

با رسیدن به سن قانونی تاج‌گذاری کرد، اما با آغاز جنگ جهانی اول، خاک ایران به اشغال متفقین و عثمانی درآمد. احمدشاه به دلیل بی‌علاقگی به پذیرش مسئولیت‌های دشوار مملکت‌داری و ترجیح اقامت در اروپا، در برابر بحران قرارداد ۱۹۱۹ و اقدامات نجات‌بخش ملی سردار سپه منفعل ماند و سرانجام در آبان ۱۳۰۴ با مصوبه مجلس پنجم رسماً از سلطنت خلع و پادشاهی به رضاشاه بزرگ انتقال یافت.

سال‌شمار

  1. ۲۵ تیر ۱۲۸۸

    شاهنشاهی ۲۵ تیر ۲۴۶۸

    میلادی ۱۶ ژوئیه ۱۹۰۹

    انتخاب به پادشاهی

    برگزیده شدن به سلطنت در ۱۲ سالگی توسط مجلس عالی بهارستان.

  2. تیر ۱۲۹۳

    شاهنشاهی تیر ۲۴۷۳

    میلادی ژوئیه ۱۹۱۴

    تاج‌گذاری رسمی

    رسیدن به سن بلوغ قانونی در آستانه وقوع جنگ جهانی اول.

  3. ۹ آبان ۱۳۰۴

    شاهنشاهی ۹ آبان ۲۴۸۴

    میلادی ۳۱ اکتبر ۱۹۲۵

    انقراض سلطنت قاجار

    تصویب ماده‌واحده خلع قاجاریه در مجلس شورای ملی.

داوری منابع

این‌ها حکم تاریخ نیستند. حرف هر کتاب جدا آمده تا کسروی با ناظم‌الاسلام یا براون قاطی نشود.

مهدی‌قلی هدایت (مخبرالسلطنه) — خاطرات و خطرات
ایام احمدشاه

مخبرالسلطنه او را نرم و بی‌علاقه به رنج سلطنت می‌نویسد. این از درون دربار است.

احمد کسروی — تاریخ هیجده‌سالهٔ آذربایجان
سال‌های پس از ۱۲۸۸

کسروی میدان را از آن مجاهدان و سپس آشوب ایالات می‌داند. شاه در حاشیه است.

پادشاه همزمان

رویدادها

پیوستگان