تاج‌گذاری محمدعلی‌شاه و بی‌اعتنایی به نمایندگان مجلس

در ۲۸ دی‌ماه ۱۲۸۵ (۴ ذی‌الحجه ۱۳۲۴)، مراسم تاج‌گذاری محمدعلی‌شاه در کاخ گلستان برگزار گردید. در حالی که سفرای روس و انگلیس، شاهزادگان و وزرا دعوت‌نامه دریافت کرده بودند، دربار از فرستادن دعوت‌نامه برای وکلای دارالشورای ملی خودداری ورزید تا پیام دشمنی با حاکمیت ملی را آشکار سازد.

کسروی تاج‌گذاری را شنبه ۲۸ دی می‌نویسد. وزیران و اعیان و علما و سفیران را خوانده بودند. مشیرالدوله به آیین باستان تاج نهاد. موسیقی و شلیک توپ. سه روز چراغان تهران؛ پنج روز تبریز. نمایندگان مجلس نبودند. صنیع‌الدوله و سعدالدوله را به نام اعیان خواندند نه به نام نمایندگی. کسروی این را نمودار نگرش محمدعلی‌میرزا به مجلس می‌داند. کسی که در نامه به بهبهانی سوگند خورده بود، این بی‌پروایی را نمود.

کتاب آبی می‌نویسد:

«تاج چون بزرگ و سنگین میبود سر وی تاب نگهداری آن را نداشت. این بود ناگزیر شد که بهر دو دست آن را نگه دارد و پس از چند دقیقه تاج را برداشت و بجای آن کلاه رسمی ایرانی که جقه نادری را می‌داشت بسر گزاشت»

همان روز در مجلس گله شد. میرزا طاهر گفت:

«سلطان سلطان ملت است. باید از طرف ملت تاج گزارند و مجلس نمایندهٔ ملت است»

میرزا محمود کتابفروش گفت:

«حالا که اول مجلس است اگر میتواند مطالبه حق خودشرا بکند و الا بعدها نمی‌تواند کاری از پیش برد»

پیش از تاج، طباطبایی سخن انجمن تبریز را پیش کشید. گفت:

«خیلی شکایت از مجلس تبریز دارند. اگر این طور باشد مملکت هرج و مرج خواهد شد مجلس شوری یکی بیشتر نیست آنها نمیدانم چه میگویند این وضع تبریز اسباب اغتشاش شده»

سعدالدوله خواست صبر کنند تا وکلای آذربایجان بیایند. تقی‌زاده و حاجی محمد اسماعیل گفتند آنجا مجلس نیست، انجمن ایالتی است برای دادخواهی. بهبهانی گفت شاه خیلی شکایت کرده. طباطبایی پس از تاج گفت:

«اگر آنها این مجلس را نخواهند بر ماست که بگوییم سلطنت با مجلس توام است و این پادشاه پادشاه مجلس است»

حاجی سید نصرالله گفت اطراف شاه کسانی هستند که راضی به پیشرفت مجلس نیستند. استاد حسن معمار گفت سالهاست به الدرم و اشتلم مردم را چاپیدند. کسروی می‌نویسد گناه را به گردن وزیران می‌انداختند و وانمود می‌کردند که خود شاه همراه است. نقشهٔ او را چنین می‌خواند: مجلس را بیکاره کردن؛ حکمرانان ضد انجمن در شهرها؛ عنوان مشروعه. وزیر داخله دربارهٔ آصف‌الدوله گفت شاید انجمن می‌خواست هرزگی کند. صدر اعظم به طباطبایی دربارهٔ تنکابن نوشت شیخ محمد هرزه بود و امیر اسعد تنبیه‌اش کرده.