پرنس ملکم خان · ناظمالدوله
میرزا ملکمخان ناظمالدوله
زاد
شاهنشاهی
۲۳۹۲
میلادی
۱۸۳۳
مرگ
شاهنشاهی
۲۴۶۷
میلادی
۱۹۰۸
- تبار و خاستگاه
- جلفای اصفهان؛ خاندان میرزا یعقوب خان.
- خانواده
- میرزا ملکمخان ناظمالدوله؛ ملقب به پرنس ملکم خان.
- پایگاه اجتماعی
- نخبگان دیپلماتیک فرنگدیده، رسالهنویسان و روزنامهنگاران عصر ناصری.
- چرا در این داستان است
- معمار اصطلاحات حقوقی مدرن به زبان فارسی، بانی فراموشخانه، ناشر روزنامه قانون و مؤلف رسائل دفتر تنظیمات و پلتیکای دولتی.
خلاصه
از پیشگامان فکر تجدد و قانون در ایران. ناشر روزنامهٔ قانون در لندن و بانی فراموشخانه. دیپلمات، اصلاحگر، و در عین حال اهل امتیاز و سوداگری مالی. کسروی و آدمیت هر دو با فاصله و نقد به او مینگرند.
زندگی و کار
دفتر تنظیمات و فراموشخانه
در پاریس مهندسی و علوم سیاسی آموخت. در ۱۲۳۷ ش رساله دفتر تنظیمات را در باب تفکیک قوا نگاشت و نخستین لژ فراموشخانه را برپا کرد که با فرمان ناصرالدینشاه در ۱۲۴۰ ش منحل شد.
روزنامه قانون لندن و دیپلماسی
سفیر ایران در لندن بود؛ پس از رسوایی امتیاز لاتاری عزل گردید و از ۱۲۶۸ ش روزنامه انقلابی قانون را در لندن منتشر ساخت که قانونخواهی و امتناع از پرداخت مالیات به دولت مستبد را ترویج میکرد.
داوری منابع
اینها حکم تاریخ نیستند. حرف هر کتاب جدا آمده تا کسروی با ناظمالاسلام یا براون قاطی نشود.
آدمیت او را معمار اصطلاحات نوین سیاسی به زبان فارسی میشناسد، اما در اخلاق دیوانی و معاملات مالی سخت به او میتازد.
کسروی اثر قانون را در برانگیختن اذهان میپذیرد، اما خود ملکم را مردی سودجو و چندچهره میداند.
پادشاه همزمان
- ناصرالدینشاهشاه نیمقرن ناصری
رویدادها
- نهضت تنباکو و لغو امتیاز رژیدی ۱۲۶۹
پیوستگان
- سید جمالالدین اسدآبادیمروج اتحاد اسلام و محرک انقلاب فکری
- میرزا حسینخان سپهسالارصدراعظم اصلاحگر عهد ناصری