یپرمخان · رئیس نظمیه
یپرمخان داویدیان
زاد
شاهنشاهی
۲۴۲۷
میلادی
۱۸۶۸
مرگ
شاهنشاهی
۲۹ اردیبهشت ۲۴۷۱
میلادی
۱۹ مه ۱۹۱۲
- تبار و خاستگاه
- گنجه (قفقاز)؛ چریک حزب داشناکتسوتیون.
- خانواده
- یپرم خان داویدیان؛ ملقب به «سردار مجاهد».
- پایگاه اجتماعی
- چریکهای حرفهای انقلابی و فرماندهان نظامی قفقاز.
- چرا در این داستان است
- منضبطترین و کارآمدترین فرمانده نظامی در تسخیر رشت، قزوین، تهران و برقراری امنیت پایتخت به عنوان رئیس نظمیه.
خلاصه
ارمنی اهل قفقاز، از داشناکها. در گیلان و فتح تهران فرماندهٔ مجاهد بود و پس از پیروزی رئیس نظمیهٔ تهران شد. در نبرد با سالارالدوله کشته شد. مشروطه بدون قفقازیها و ارامنه ناقص روایت میشود.
زندگی و کار
از تبعید ساخالین تا شبیخون رشت
پس از فرار از ۲۴ سال تبعید در سیبری به ایران آمد. با تشکیل کمیتههای مسلحانه در رشت و انزلی و تسلیح مجاهدان با تفنگهای موزر، داروغهخانه رشت را تسخیر کرد و در پیشانی اردوی شمال راهی تهران شد.
ریاست نظمیه و شهادت در شورجه
پس از فتح پایتخت، ریاست نظمیه تهران را سامان داد و شورشهای استبدادی سالارالدوله و ارشدالدوله را در غرب سرکوب کرد. وی در ۲۹ اردیبهشت ۱۲۹۱ در جریان نبرد با قوای سالارالدوله در قلعه شورجه همدان به شهادت رسید.
داوری منابع
اینها حکم تاریخ نیستند. حرف هر کتاب جدا آمده تا کسروی با ناظمالاسلام یا براون قاطی نشود.
کسروی از یاری قفقاز و ارامنه یاد میکند. یپرم را در شمار کسانی میآورد که کار را تمام کردند، نه در شمار «بیگانهٔ تحمیلشده».
براون نقش داشناک و گئورگیان قفقاز را در ستون شمال برجسته میکند. یپرم در این روایت حرفهایترین فرمانده است.
پادشاه همزمان
- محمدعلیشاهشاه به توپ بستن مجلس
رویدادها
- فتح تهران و اعادهٔ مشروطیت۲۲ تیر ۱۲۸۸
پیوستگان
- محمدولیخان تنکابنی سپهدار اعظمفرماندهٔ ستون گیلان در فتح تهران
- علیقلیخان سردار اسعد بختیاریفرماندهٔ ستون بختیاری در فتح تهران