سپهدار · سپهسالار
محمدولیخان تنکابنی سپهدار اعظم
زاد
شاهنشاهی
۲۴۰۵
میلادی
۱۸۴۶
مرگ
شاهنشاهی
۲۶ شهریور ۲۴۸۵
میلادی
۱۸ سپتامبر ۱۹۲۶
- تبار و خاستگاه
- تنکابن مازندران / گیلان.
- خانواده
- محمدولی خان خلعتبری ملقب به نصرالسلطنه، سپهدار اعظم و سپهسالار اعظم.
- پایگاه اجتماعی
- فئودالهای بزرگ شمال و امرای ارشد نظامی قاجار.
- چرا در این داستان است
- فرمانده اردوی مجاهدان شمال در فتح تهران و نخستین رئیس دولت پس از خلع محمدعلیشاه.
خلاصه
حاکم و زمیندار مازندران و گیلان. نخست در شمار سپاه دولتی بر تبریز بود، سپس برگشت و ستون شمال را با یپرم به تهران آورد. کسروی این برگشتن را به خلوص نمیستاید؛ تغییر جبهه را روایت میکند.
زندگی و کار
گسست از استبداد و پیوستن به مشروطه
سپهدار در ابتدا از فرماندهان اعزامی شاه برای سرکوب تبریز بود، اما پس از مشاهده مظالم دربار و فتوای علمای نجف، به املاک خود در تنکابن بازگشت و به دعوت کمیته ستار رشت رهبری اردوی شمال را در پیوند با یپرمخان بر عهده گرفت.
فتح تهران و ریاست وزرا
وی با هدایت مجاهدان گیلان و تسخیر قزوین وارد تهران شد و پس از خلع محمدعلیشاه به عنوان نخستین رئیسالوزرای دوره جدید مشروطیت برگزیده شد و بارها در ادوار پرآشوب زمام امور را در دست گرفت.
داوری منابع
اینها حکم تاریخ نیستند. حرف هر کتاب جدا آمده تا کسروی با ناظمالاسلام یا براون قاطی نشود.
کسروی او را ابتدا در سپاه محاصره میآورد و بعد در سپاه گشایش. تغییر جبهه را روایت میکند. ستایش بیقید نیست.
دولتآبادی سپهدار را مرد محاسبه مینویسد: وقتی بخت شاه را باخت، بخت مجلس را خرید. این نگاه مشروطهخواه غیرتبریزی است.
پادشاه همزمان
- محمدعلیشاهشاه به توپ بستن مجلس
رویدادها
- فتح تهران و اعادهٔ مشروطیت۲۲ تیر ۱۲۸۸
پیوستگان
- یپرمخان داویدیانفرماندهٔ مجاهد ارمنی؛ رئیس نظمیهٔ تهران
- علیقلیخان سردار اسعد بختیاریفرماندهٔ ستون بختیاری در فتح تهران
- عبدالمجید میرزا عینالدولهصدراعظم آغاز جنبش؛ سپس فرماندهٔ سپاه دولتی بر تبریز