تأسیس بانک شاهنشاهی ایران توسط بارون دو رویتر

امین‌السلطان قرارداد را امضا کرد و شاه تأیید کرد. دفتر مرکزی تهران بود و شعبه به صلاحدید بانک. سرمایه تا چهار میلیون پوند از فروش سهام در اروپا، و حداقل یک میلیون برای شروع. بانک، بانک رسمی دولت و یگانه ناشر اسکناس شد. دولت غیر از این مسیر حق چاپ کاغذ نداشت. سالانه شش درصد سود به خزانه می‌رسید. معادن هم در اختیار بانک آمد، با شانزده درصد سهم دولت، شبیه رویتر اول. بند پانزدهم الغای کامل رویتر قدیم را از جرج رویتر گرفت.

سال اول شعبه تبریز، بوشهر، اصفهان، شیراز، همدان، قزوین، رشت و کرمانشاه، و بیرون از ایران بمبئی، کلکته، بغداد و بصره گشوده شد. وام بانک با سود نزدیک دوازده درصد بود؛ وام بازار اغلب بالای بیست. درباریان سپرده گذاشتند. صراف اما ضربه خورد. اسکناس ابتدا پول نقد شمرده نشد؛ معادل براتی بود که ضمانتش بانک است. صرافان بسته‌های اسکناس را در شعبه کوچک شهر دیگر می‌بردند و سکه می‌خواستند تا صندوق خالی شود. بانک ناچار روی اسکناس نوشت فقط در فلان شهر نقد می‌شود.

یک ماه بعد دالگوروکوف چهار تقاضا گذاشت: کشتیرانی تالاب انزلی، کشتیرانی رودهای شمال به خزر، تضمین جاده انزلی به تهران و آستارا به اردبیل، و پنج سال ندادن امتیاز راه‌آهن تا روسیه طرح خود را بیاورد. ایران بند جاده را به گردن روس انداخت و بقیه را پذیرفت. بدون بانک، امتیاز تنباکو سال بعد ممکن نبود.

کسروی بنیاد بانک را با بند رویتر و خرید شعب هندی شرح نمی‌دهد. همان نامهٔ سید جمال از بست عبدالعظیم بانک را در یک ردیف با کارون و معادن می‌گذارد. امین‌السلطان، به روایت سید، می‌خواست در پطرزبورغ بگوید اگر روس طریق اسهل نشان دهد حاضر است کارون و بانک و معادن را به حالت سابقه بازگرداند.

«ثانیاً از این عاجز خواهش نمودند که به (مسیو کیرس) رییس الوزراء و وزیر دول خارجه و مستشارهای ایشان (ویلنکالی) و (زینوویب) شفاهاً بگویم که ایشان یعنی جناب وزیر اعظم از برای اثبات حسن مقاصد خود در هر حال حاضرند که اگر از طرف روس طریق اسهلی ارائه شود در ظرف چند روز مسئله کارون و بانک و معادن را حل نموده بحالت سابقه اعاده نمایند»

جزئیات امتیاز شصت‌ساله، انحصار اسکناس، معادن، و فشار صراف از خادم است و در این صفحه می‌ماند.