دخو · استاد دهخدا
علیاکبر دهخدا
زاد
شاهنشاهی
۲۴۳۸
میلادی
۱۸۷۹
مرگ
شاهنشاهی
اسفند ۲۵۱۴
میلادی
مارس ۱۹۵۶
- تبار و خاستگاه
- تهران (قزوینیتبار)؛ خاندان خانباباخان.
- خانواده
- میرزا علیاکبر خان قزوینی ملقب به «دخو» و «استاد دهخدا».
- پایگاه اجتماعی
- روشنفکران، ادبا و دانشآموختگان نخستین دوره مدرسه علوم سیاسی.
- چرا در این داستان است
- بزرگترین طنزپرداز سیاسی عهد مشروطه در صور اسرافیل و مؤلف سترگترین فرهنگ لغت تاریخ زبان فارسی.
خلاصه
نویسندهٔ چرند و پرند در صور اسرافیل با امضای دخو. طنز سیاسی او استبداد را رسوا کرد. پس از بمباران به سوئیس گریخت و روزنامه را در ایوردون ادامه داد. بعدها مؤلف لغتنامه شد.
زندگی و کار
طنز انقلابی چرند و پرند
دهخدا در مدرسه علوم سیاسی زبان فرانسه و حقوق آموخت. در روزنامه صور اسرافیل با امضای «خادم الفقرا دخو» به نگارش مقالات کوبنده چرند و پرند پرداخت که خرافات، فقر و استبداد را رسوا میساخت. پس از بمباران مجلس به سوئیس گریخت و صور اسرافیل را در ایوردون منتشر کرد.
لغتنامه و استادی دانشگاه
پس از اعاده مشروطه به ایران بازگشت و به وکالت مجلس رسید و سپس تمام حیات خویش را وقف تألیف امثال و حکم و شاهکار لغتنامه دهخدا نمود.
داوری منابع
اینها حکم تاریخ نیستند. حرف هر کتاب جدا آمده تا کسروی با ناظمالاسلام یا براون قاطی نشود.
کسروی قلم دهخدا را در صور اسرافیل بیمانند میخواند که با زبان توده سخن میگفت و خواب دربار را برآشفت.
براون چرند و پرند را شاهکار ادبیات انقلابی ایران میداند و شعر یاد آر را ترجمه و ستایش میکند.
پادشاه همزمان
- محمدعلیشاهشاه به توپ بستن مجلس
رویدادها
- به توپ بستن مجلس و واقعه باغشاه۲ تیر ۱۲۸۷
پیوستگان
- میرزا جهانگیرخان صور اسرافیلروزنامهنگار و شهید مشروطه
- سید حسن تقیزادهرادیکال مجلس اول؛ رجل بعدی دولت