نمایندهٔ تبریز · تقیزاده
سید حسن تقیزاده
زاد
شاهنشاهی
۲۴۳۷
میلادی
۱۸۷۸
مرگ
شاهنشاهی
۲۵۲۸
میلادی
۱۹۷۰
- تبار و خاستگاه
- تبریز؛ خاندان روحانیت آذربایجان (فرزند سید تقی اردوبادی).
- خانواده
- سید حسن تقیزاده؛ وکیل تبریز در ادوار اول و دوم مجلس، وزیر مالیه و بعدها رئیس مجلس سنای ایران.
- پایگاه اجتماعی
- نخبگان انقلابی رادیکال و رهبران جناح دموکرات مجلس اول.
- چرا در این داستان است
- پرچمدار جناح دموکرات و چپ مجلس اول، نظریهپرداز تجدد حقوقی و از چهرههای محوری مناقشه بر سر متمم قانون اساسی.
خلاصه
از تندروان مجلس اول و نمایندهٔ تبریز. پس از بمباران به سفارت انگلیس پناه برد و سالها در فرنگ زیست. بعدتر دیپلمات و رئیس مجلس سنا شد. زندگیاش از رادیکال مشروطه تا رجل پهلوی کشیده است. کسروی پناه بردنش را مینویسد، بیستایش.
زندگی و کار
نطقهای پرشور در مجلس اول و پناهندگی به سفارت
تقیزاده با تسلط بر زبانهای فرانسه و انگلیسی و آشنایی عمیق با نظامهای پارلمانی غرب، به نمایندگی از اصناف و مردم تبریز وارد مجلس اول شد. او لیدر جناح تندرو دموکرات بود و در برابر خواستههای دربار و مشروعهخواهان بر سر اصول آزادی بیان و مساوات حقوقی پافشاری کرد. پس از به توپ بستن مجلس، برای مصون ماندن از اعدام در باغشاه به سفارت بریتانیا پناهنده شد و سپس به اروپا هجرت نمود.
مجلس دوم و دوران طولانی خدمات دولتی
پس از فتح تهران به ایران بازگشت و در مجلس دوم رهبری حزب دموکرات را در برابر اعتدالیون به دست گرفت. او سالها در برلین (مجله کاوه)، لندن و پاریس به پژوهشهای ایرانشناسی و خدمات دیپلماتیک پرداخت و در دوران پهلوی به وزارت مالیه و ریاست مجلس سنا رسید.
سالشمار
مهر ۱۲۸۵
شاهنشاهی مهر ۲۴۶۵
میلادی اکتبر ۱۹۰۶
ورود به مجلس اول
انتخاب به وکالت دارالشورای ملی از سوی مردم تبریز.
۲ تیر ۱۲۸۷
شاهنشاهی ۲ تیر ۲۴۶۷
میلادی ۲۳ ژوئن ۱۹۰۸
پناهندگی به سفارت انگلیس
نجات از کشتار باغشاه در پی کودتای محمدعلیشاه.
آبان ۱۲۸۸
شاهنشاهی آبان ۲۴۶۸
میلادی نوامبر ۱۹۰۹
رهبری حزب دموکرات در مجلس دوم
بازگشت به صحن پارلمان پس از اعاده مشروطیت.
داوری منابع
اینها حکم تاریخ نیستند. حرف هر کتاب جدا آمده تا کسروی با ناظمالاسلام یا براون قاطی نشود.
کسروی گریز به سفارت را واقعه مینویسد. تقیزاده قهرمان میدان نیست؛ مرد قلم و مجلس است که در روز توپ، جان به در برد.
آدمیت تقیزاده را از حاملان فکر تجدد در مجلس میداند. کارنامهاش را به یک روز باغشاه فرونمیکاهد.
براون با تقیزاده نامه داشت. او را از آگاهان تبریز برای خوانندهٔ انگلیسی میسازد. دوستی اینجا منبع است، نه عیب.
پادشاه همزمان
- محمدعلیشاهشاه به توپ بستن مجلس
رویدادها
- به توپ بستن مجلس و واقعه باغشاه۲ تیر ۱۲۸۷
- امضای متمم قانون اساسی۱۵ مهر ۱۲۸۶
پیوستگان
- علیاکبر دهخداطنزپرداز و نویسندهٔ صور اسرافیل
- میرزا جهانگیرخان صور اسرافیلروزنامهنگار و شهید مشروطه