شابشال · معلم روسی شاه
سرگی مارکویچ شابشال
مشاور روسی و معلم محمدعلیشاه
زاد
هجری شمسی
شاهنشاهی
۲۴۳۲
میلادی
۱۸۷۳
مرگ
هجری شمسی
شاهنشاهی
۲۵۲۰
میلادی
۱۹۶۱
- تبار و خاستگاه
- کریمه (امپراتوری روسیه)؛ تاتار قرائیم.
- خانواده
- سرگی مارکویچ شابشال؛ معلم روسی ولیعهد.
- پایگاه اجتماعی
- مستشاران و افسران امنیتی امپراتوری تزاری.
- چرا در این داستان است
- محرک اصلی محمدعلیشاه در انحلال مشروطه و سازماندهی کودتای لیاخوف در سال ۱۲۸۷ ش.
خلاصه
معلم روسی و آجودان محمدعلیشاه از تاتارهای قرهقویونلو یا قرائیم کریمه. در ترغیب شاه به سرکوب مجلس و تکیه بر قزاقها دست داشت. پس از سقوط شاه به روسیه بازگشت.
زندگی و کار
آموزگاری شاه و کودتا
در تبریز به عنوان معلم روسی محمدعلی میرزا منصوب شد و نفوذ روانی عمیقی بر او یافت. در تهران کانون توطئههای ضد مجلس در دربار بود و پس از خلع شاه به روسیه بازگشت.
داوری منابع
اینها حکم تاریخ نیستند. حرف هر کتاب جدا آمده تا کسروی با ناظمالاسلام یا براون قاطی نشود.
احمد کسروی — تاریخ مشروطهٔ ایران
دربار محمدعلیشاه و نفوذ روس
کسروی شابشال را ابزار دست سفارت روس برای هدایت شاه جوان به سوی خشونت و لغو مشروطه مینویسد.
ادوارد گرانویل براون — The Persian Revolution of 1905–1909
Russian Influence at Court
براون حضور او را در کنار لیاخوف نشانهٔ تسلط غیرمستقیم پترزبورگ بر دربار تهران میداند.
پادشاه همزمان
- محمدعلیشاهشاه به توپ بستن مجلس
رویدادها
- به توپ بستن مجلس و واقعه باغشاه۲ تیر ۱۲۸۷
پیوستگان
- محمدعلیشاهشاه کودتا و استبداد صغیر
- ولادیمیر لیاخوففرماندهٔ بمباران مجلس