استقراض دوم از روسیه و امتیاز راه جلفا–تبریز

خلاصه

اخذ ۱۰ میلیون روبل وام تکمیلی از بانک استقراضی روس برای تأمین سفر دوم مظفرالدین‌شاه و واگذاری امتیاز جاده شوسه جلفا–تبریز–تهران.

زمینه

اتمام وجوه وام اول و اصرار شاه بر گردش دوبارهٔ اروپا خزانه را باز تهی کرد. خادم این را به اسفند ۱۲۸۰ می‌بندد. کسروی می‌گوید اندکی پس از دستگیری شبنامه‌نویسان در مهر ۱۲۸۰ دوباره به آرزوی وام و گردش اروپا افتادند.

چه رخ داد

پیامد

انزوای اتابک ژرف‌تر شد. خادم آغاز تماس بهبهانی با سفارت انگلیس را از همین رنجش می‌نویسد. تعرفهٔ گمرکی که نوز برای استهلاک همین وامها آماده کرده بود هنوز در راه بود.

سال‌شمار

1. اسفند ۱۲۸۰

   شاهنشاهی اسفند ۲۴۶۰

   میلادی مارس ۱۹۰۲

   وام ده میلیون منات

   امتیاز راه شوسهٔ جلفا تا قزوین و تهران در کنار قرضه.

2. تیر ۱۲۸۱

   شاهنشاهی تیر ۲۴۶۱

   میلادی ژوئن ۱۹۰۲

   گردش اروپا از جمله لندن

   تابستان ۱۲۸۱؛ بازگشت با کیسهٔ تهی.

داوری منابع

دوره

• عصر مظفری

پادشاه

• مظفرالدین‌شاه

کسان

• میرزا علی‌اصغرخان امین‌السلطانصدراعظم سه‌پادشاه قاجار؛ کشتهٔ بهارستان

  انعقاد دومین وام ۱۰ میلیون روبلی از مسکو.

• سید عبدالله بهبهانیپیشوای سیاسی‌تر روحانیان مشروطه‌خواه تهران

  آغاز مخالفت و تماس‌های محرمانه با سفارت بریتانیا علیه وام روس.

• مظفرالدین‌شاهشاه فرمان و قانون اساسی

  استفاده از وام برای سفر دوم فرنگستان.