قاجار
مظفرالدینشاه
شاه فرمان مشروطه
سالهای سلطنت
هجری شمسی
شاهنشاهی
۲۴۵۵ تا ۲۴۶۵
میلادی
۱۸۹۶ تا ۱۹۰۷
بیمار، خرجکننده، و در برابر فشار بستنشینان نرم. فرمان مشروطه را امضا کرد و قانون اساسی را در بستر مرگ دستینه نهاد. کسروی با او سر سازگاری دارد، بیشتر از «ساده دلی» تا از کیاست.
منابع
احمد کسروی — تاریخ مشروطهٔ ایران
گفتار دوم؛ فرمان مشروطه
کسروی مظفرالدین را در قیاس با پسرش کسی میداند که با مجلس سر سازگاری داشت. ضعف تن و سستی اراده را پنهان نمیکند.
ناظمالاسلام کرمانی — تاریخ بیداری ایرانیان
رویدادهای سال ۱۳۲۴ قمری
ناظمالاسلام شاه را تحت تأثیر درباریان و عینالدوله میبیند؛ صدور فرمان را نتیجهٔ فشار بست سفارت و مهاجرت علما مینویسد، نه بخشش شاهانه.
رجال این سلطنت
- مظفرالدینشاهشاه فرمان و قانون اساسی
- عبدالمجید میرزا عینالدولهصدراعظم آغاز جنبش؛ سپس فرماندهٔ سپاه دولتی بر تبریز
- میرزا علیاصغرخان امینالسلطانصدراعظم سهپادشاه قاجار؛ کشتهٔ بهارستان
- میرزا علیخان امینالدولهصدراعظم اصلاحگر پیش از مشروطه
رویدادها
- انقلاب ۱۹۰۵ روسیه و صدور مانیفست اکتبر۲ بهمن ۱۲۸۳
- تشکیل انجمن معارف در تهراناسفند ۱۲۷۶
- امضای امتیازنامه انحصاری نفت ویلیام ناکس دارسی۷ خرداد ۱۲۸۰
- ابلاغ نظامنامه و تعرفه جدید گمرکی ۱۹۰۳۲۳ بهمن ۱۲۸۱
- نوشتهٔ ساختگی تکفیر اتابک به نام علمای نجفشهریور ۱۲۸۲
- تأسیس مجمع سرّی باغ میکده و تشکیل کمیته انقلاب۶ خرداد ۱۲۸۳
- تشکیل انجمن مخفی در تهران۴ اسفند ۱۲۸۳
- غائله عکس بالماسکه مسیو نوز۲۵ اسفند ۱۲۸۳
- فاجعه اسارت و فروش دختران قوچانتیر ۱۲۸۴
- فلک کردن تجار قند توسط علاءالدوله در تهران۲۱ آذر ۱۲۸۴
- هنگامهٔ مسجد شاه و منبر سید جمال واعظ۲۲ آذر ۱۲۸۴
- هجرت صغری و تحصن در حرم شاه عبدالعظیم۲۳ آذر ۱۲۸۴
- مجمع درباریان و نطق تاریخی احتشامالسلطنه برای مشروطیت۸ اردیبهشت ۱۲۸۵
- نامه طباطبایی به عینالدوله و برداشتن پرده از مجلس۲۰ اردیبهشت ۱۲۸۵
- واقعه مسجد جامع تهران و شهادت سید عبدالحمید۲۰ تیر ۱۲۸۵
- مهاجرت کبری علمای تهران به قم۲۴ تیر ۱۲۸۵
- عزل عینالدوله و انتصاب مشیرالدوله به صدارت عظما۷ مرداد ۱۲۸۵
- صدور فرمان مشروطیت توسط مظفرالدینشاه۱۴ مرداد ۱۲۸۵
- تکوین فرقه اجتماعیون عامیون در باکو و تهران۱۵ مرداد ۱۲۸۵
- تشکیل مجلس موقت در مدرسه نظامی تهران۲۶ مرداد ۱۲۸۵
- تصویب و توشیح نظامنامه انتخابات صنفی و طبقاتی مجلس اول۱۷ شهریور ۱۲۸۵
- رد استقراض خارجی و طرح تأسیس بانک ملی ایران۱۵ آبان ۱۲۸۵