فلک حاج میرزا محمدرضای کرمانی و اعتراض علمای تهران

رکن‌الدوله مالیات کرمان را سر موعد به صندوق جدید دولت نداد. مباشری شیخی گماشت. بالاسری‌ها مسجد موقوفهٔ شیخی را گرفتند. دولت در غیاب شاه، به دست محمدعلی میرزا ولیعهد، رکن‌الدوله را برداشت و ظفرالسلطنه را فرستاد. حاکم جدید آخوندهای فتنه را فلک کرد و حاج میرزا محمدرضا را، مجتهد برگشته از نجف و شاگرد آخوند خراسانی، به رفسنجان تبعید نمود. تلگراف به تهران در رمضان رسید.

ناظم‌الاسلام و مجدالاسلام به امر طباطبایی نزد شیخ فضل‌الله رفتند. ناظم گفت:

«حاج میرزا محمدرضا باعث فتنه و شرارت بود، او را تنبیه نمودند. شما هم اگر اقدامی بر ضد دولت کنید تبعید و منفی خواهید گردید.»

مجدالاسلام ریاست کرمان را از ریاست شیخ در تهران بالاتر خواند و گفت امروز ظفرالسلطنه او را چوب زد، فردا عین‌الدوله شما را طناب می‌اندازد. شیخ خلعت وعده داد. مجدالاسلام گفت طباطبایی عزل ظفرالسلطنه را وعده کرده است. شیخ گفت:

«ما اهالی ایران شاه لازم داریم، عین‌الدوله لازم داریم. چوب و فلک و میرغضب لازم داریم. ملا و غیرملا، سید و غیرسید، باید در اطاعت حاکم و شاه باشند. برای یک نفر آخوند که چوب خورده است نمی‌توان مملکتی را به هم انداخت... ناظم‌الاسلام تو را به حقیقت اسلام قسم می‌دهم آیا این مدارس جدیده خلاف شرع نیست؟»

مجدالاسلام مشروطه را مشروعه خواند. شیخ ابراهیم عینکی گفت امشب آمدند بپرسند همراهی هست یا نه. شیخ گفت مزاح بود. همراهی نکرد. امام جمعه با او در صف عین‌الدوله ماند؛ خطبهٔ عقد دختر مطلقهٔ شاه را شیخ خواند و امام جمعه داماد شد.

کسروی مردم کرمان را دو دسته می‌داند: شیخیان کریمخانی و متشرعان بالاسری. شیخ برینی به شهر آمد و در منبر به شیخیان تاخت. رکن‌الدوله او را بیرون کرد. مردم بازگشتش را خواستند و حکمران ناچار پذیرفت. حاج میرزا محمدرضا، مجتهد برگشته از نجف، با او همدست شد تا مسجد موقوفهٔ شیخیان را بگیرند. پیروان به خانه‌های یهودیان ریختند و خمره‌ها را شکستند.

محمدعلی‌میرزا در غیاب شاه نیابت داشت. رکن‌الدوله را برداشت و ظفرالسلطنه را فرستاد. کسروی می‌گوید مجتهد به بهانهٔ زیارت مشهد آتش را تیزتر کرد. سرباز به خانه‌اش رفت؛ دو تن تیر خوردند. حاج میرزا محمدرضا و سه ملا را فلک کردند و به رفسنجان تبعید کردند.

کسروی کار ظفرالسلطنه را درست می‌داند. می‌گوید در تهران گناه بزرگ شمرده شد، چون داستان چنان‌که رخ داده بود نرسید و خویشان مجتهد نامه را به دلخواه خود نوشتند. چهارشنبه ۲۴ آبان، هفدهم رمضان، منبرهای تهران گرم شد. طباطبایی خود به منبر رفت و مردم را گریاند. صدرالعلماء نیز. در مسجد کهنهٔ سپهسالار، به دستور بهبهانی، واعظی همان ماجرا را گفت. شیخ فضل‌الله و علمایی که با دو سید همدست نبودند همراهی نکردند. دولت ظفرالسلطنه را بازخواند. شب بیست‌وپنجم رمضان بهبهانی به خانهٔ طباطبایی آمد و پیمان همدستی استوارتر شد. بازگرداندن حاج میرزا محمدرضا سپس یکی از هشت خواست هجرت صغری شد.