ترور ناصرالدین شاه قاجار در حرم شاه عبدالعظیم

میرزا رضا کرمانی پس از ضرب و شتم در واقعه بست، چهار سال در زندان کامران‌میرزا شکنجه دید. پس از رهایی به استانبول رفت تا مراد، سید جمال، را ببیند. عزم او سیاسی و شخصی هر دو بود: انتقام تن و قطع درخت ظلم.

در آستانه جشن پنجاه‌سالگی سلطنت ناصری، با تپانچه‌ای که از بارفروش خریده بود در حرم شاه‌عبدالعظیم به شاه شلیک کرد. شاه در دم مرد. مکان همان بستی بود که جمال را از آن کشیده بودند.

در بازجویی گفت درخت ظلم را از ریشه زده تا ملت بیاساید. زبان او ادامه خصومت ازلی و خطابه جمال بود نه برنامه پارلمان.

میرزا رضا را در میدان مشق کشتند. مظفرالدین‌شاه نشست. گشایش نسبی آغاز سلطنت او راه انجمن‌هایی چون آدمیت و اخوت را باز کرد و زوال استبداد ناصری شتاب گرفت.

کسروی پنجاه سال پادشاهی ناصرالدین‌شاه را می‌نویسد و نوبت شاهی را در ۱۲۷۵ به پسرش مظفرالدین می‌رساند. این شاه را بی‌جربزهٔ پدر می‌داند و می‌گوید امیدی به نیکی حال ایران با دست او نمی‌رفت. خود همدردی و نیکخواهی می‌نمود و از ناتوانی کشور سخن می‌راند. مردم که پس از امتیاز توتون و تنباکو به سود و زیان کشور دلبستگی پیدا کرده بودند از این نویدها خوشدل می‌شدند. امین‌السلطان همچنان رشتهٔ کار را در دست داشت؛ پس از یک سال شاه او را برداشت و امین‌الدوله را از تبریز خواست.